1860… En Savoye werd Frans!
Savoie en Haute-Savoie, twee departementen van een regio met vele gezichten…
Het is moeilijk voor te stellen dat Savoye ooit een machtige staat was, waarvan de invloed zich aan beide zijden van de Alpenketen uitstrekte, van de Middeleeuwen tot de 19e eeuw!
Na het vertrek uit Chambéry in 1563 om hun nieuwe hoofdstad in Turijn te vestigen, liet het Huis van Savoye in de 18e eeuw de bakermat van hun voorouders enigszins achter zich. De koning van Sardinië, Victor Amédée III, sloot zich toen aan bij andere koningen tegen de Franse Revolutie.
Toch was het in feestelijke stemming, in Chambéry, dat de Savoyards de Franse generaal Montesquieu ontvingen, die kwam om Savoye in 1792 te annexeren… Deze revolutionaire tussenperiode zou ongeveer twintig jaar duren, waarbij Savoye het 84e Franse departement werd, genaamd Mont-Blanc. Het verdrag van Wenen, ondertekend in 1815, betekende de terugkeer naar het Koninkrijk Sardinië.
In de eerste helft van de 19e eeuw ontwikkelde de economie van Savoye zich nauwelijks. De bevolking had steeds meer moeite met de aanwezigheid van belastinginners, ambtenaren en Piemontese soldaten, en maakte zich zorgen over de bewegingen aan de andere kant van de Alpen die streefden naar Italiaanse eenheid.
Inderdaad, Victor-Emmanuel II, net als zijn vader, en zijn eerste minister, Cavour, droomden ervan om het nog altijd verdeelde Italië te verenigen, dat was onderworpen aan buitenlandse heersers. In het geheime akkoord van Plombières, in de Vogezen, in 1858, verbond keizer Napoleon III zich ertoe Piëmont te steunen in de strijd tegen Oostenrijk, in ruil voor Nice en Savoye.
De oorlog tegen Oostenrijk laaide weer op in 1859. Na de bloedige overwinningen van de Sardijnse en Franse legers, zoals bij Solferino, stelde Napoleon III, zich zorgen makend over de houding van Pruisen en de Franse publieke opinie, de annexatie van Savoye ter discussie door het ondertekenen van de wapenstilstand van Villafranca.
Vanaf dat moment werd er in Savoye propaganda gevoerd voor of tegen aansluiting bij Frankrijk. In tegenstelling tot hun standpunten in 1848 waren de conservatieven (adel, geestelijkheid en boeren) voor de annexatie, terwijl de liberalen liever de onafhankelijkheid of zelfs aansluiting bij Zwitserland wilden.
Bij het verdrag van Turijn van 24 maart 1860 werden Savoye en Nice aan Frankrijk afgestaan. Deze annexatie werd bekrachtigd door het referendum van 22 en 23 april 1860, waarbij de Savoyards werden opgeroepen zich uit te spreken voor of tegen de annexatie. In het Hof van Beroep van Chambéry werden officieel de resultaten bekendgemaakt op de gestelde vraag: “Wil Savoye worden verenigd met Frankrijk?” Alleen mannen mochten stemmen en van de 135.449 ingeschrevenen waren er 71 ongeldige stemmen, 235 “Nee” en 130.533 “Ja” (141.893 inclusief de resultaten van militairen die op aparte lijsten stonden).
In augustus en september 1860 verwelkomden de twee nieuw gevormde departementen – Savoie en Haute-Savoie – hun nieuwe heersers, keizer Napoleon III en keizerin Eugénie, met triomf tijdens uitbundige festiviteiten in de hele provincie, met name in Chambéry en Annecy.
Een vreemd lot dus voor dit Savoye, dat ooit een graafschap, vervolgens een hertogdom en uiteindelijk een koninkrijk was, dat zijn hoofdstad van Chambéry naar Turijn zag verplaatsen, en waarvan de dynastie, verwant aan alle Europese vorstenhuizen, er niet voor terugdeinsde haar bakermat aan Frankrijk af te staan om te kunnen regeren over een eindelijk verenigd Italiaans schiereiland.
Bron: Ecomusée du Lac d’Annecy in Sevrier
